اکثر نمونه های برنج آلوده به سم زیرالنون هستند

به گزارش تریبون، برنج از قدیمی ترین محصولات کشت شده در دنیا است. محل پیدایش برنج در آسیای جنوب شرقی و عمدتاً درکشورهای هند و چین است.

این محصول نقش بارزی در تغذیه، درآمد و اشتغال مردم جهان و ایران دارد و ماده ی غذایی اصلی بیش از نیمی از جمعیت دنیا است. ۳۵ تا ۸۰ درصد از کالری مورد نیاز روزانه ی حدود ۳ میلیارد نفر در آسیا از برنج تامین می شود.

بیش از یکصد کشور جهان، از کم درآمدترین تا مرفه ترین مردم، تولیدکننده و مصرف کننده ی برنج هستند. در اغلب این کشورها ۵۰ تا ۷۰ درصد از درآمد اکثر گروههای آسیب پذیر به خرید برنج اختصاص دارد. برنج در رژیم غذایی مردم ایران نیز دارای اهمیت ویژه ای است.

در ایران با توجه به ذائقه ی مردم، برنج به عنوان یکی از اساسی ترین نیازهای روزانه کشور و به عنوان کالایی ضروری، در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی است. سم زیرالنون بیشتر در مناطق معتدل، و نیز شرایط استوایی و نیمه استوایی رشد می کند. قارچ های مولد زیرالنون جزء قارچهای انباری محسوب می شوند.

این سم با وجود دارا بودن سمیت حاد اندک، در بسیاری از مسمومیتهای قارچی حیوانات اهلی به ویژه گوسفند نقش دارند. دوزهای بالای آن در این حیوانات ایجاد ناباروری و اختلالات جنسی می کند. لذا حضور آن در خوراک حیوانات، از مدتها پیش به عنوان معضلی در صنعت پرورش دام مطرح بوده است.

انسان علاوه بر بلع، از طریق استنشاق و تماس پوستی نیز در معرض مایکوتوکسین ها قرار می گیرد.. زیرالنون (ZEA) مایکوتوکسین استروژنیک غیر استروئیدی است که بوسیله بسیاری از گونه های قارچ فوزاریوم تولید می شود.

این قارچها عمدتاً بر روی غلات، به ویژه ذرت، جو، جو دوسر، گندم، برنج و ذرت خوشه ایی رشد می کنند. از آنجا که برنج های وارداتی و برنج های ایرانی، قبل از مصرف مدت زمانی در انبارها نگهداری می شوند و شرایط مناسبی را برای رشد قارچ ها فراهم می نماید، در صورت عدم رعایت شرایط مناسب ذخیره و نگهداری، آلودگی دانه های برنج به قارچ ها و توکسین های ناشی از آن می تواند به راحتی اتفاق افتد.

در مطالعه صورت گرفته بر روی نمونه های برنج با برند ایرانی و وارداتی تمامی نمونه های برنج آلوده به سم زیرالنون بودند. و میزان آلودگی در برنج ایرانی با برند C بیشتر از بقیه و برنج وارداتی با برند O دارای کمترین میزان آلودگی بود. اما از نظر شیوع گسترده آلودگی، میزان آلودگی به زیرالنون در تمامی نمونه ها پایین تر از حد استاندارد اروپا بود. در مورد برنج ایرانی با برند C شاید بتوان به شرایط نگهداری نامناسب در انبارها اشاره نمود.

همچنین با توجه به نتایج بدست آمده در نمونه های با برند E تا H که میانگین مایکوتوکسین زیرالنون در آنها بسیار به هم شبیه می باشد، ممکن است واحدهای بسته بندی یک یا چند نوع برنج را با هم ترکیب، بسته بندی و با برندهای متفاوت راهی بازار کنند. یا در نمونه با برند B که دارای کمترین میزان مایکوتوکسین زیرالنون است میتوان دودی بودن نمونه را در نظر گرفت.

در مورد برنج های وارداتی نیز با توجه به نتایج و نزدیک بودن اعداد گزارش شده میزان مایکوتوکسین زیرالنون نمونه ها به یکدیگر مسئله ترکیب یک یا چند نوع برنج با برندهای متفاوت مطرح می شود.

با توجه به اینکه زیرالنون در زمره مایکوتوکسین هایی است که عوارض آن بر سلامت انسان انکارناپزیر می باشد، لذا تست های روتین جهت کنترل مواد غذایی از نظر سموم مهم و شایع امری ضروری به نظر می رسد. و نیز با توجه به اینکه تفاوت های قابل توجهی در میزان آلودگی محصولات کشاورزی نواحی مختلف به مایکوتوکسین گزارش شده است، جهت مطالعه تاثیر موقعیت های جغرافیایی در میزان آلودگی محصولات کشاورزی به سم زیرالنون انجام مطالعات بیشتر بر روی غلاتی که منشا کشت آن ها مشخص باشد توصیه می شود.

عدم نگهداری طولانی مدت غلات در انبارهای ذخیره و نگهداری می تواند از رشد مایکوتوکسین جلوگیری نماید. همچنین لازم است روش مناسب کشاورزی، عملیات خوب تولید و سیستم نقاط کنترلی و بحران در مراحل قبل و بعد از برداشت اجرا گردد تا منجر به کاهش و حذف آلودگی به مایکوتوکسین گردد و ماده غذایی سالم به دست مصرف کننده برسد/بسیج دانشجویی.